สามารถสืบค้นผลงานวิจัยและองค์ความรู้การเกษตร ได้ที่ https://tarr.arda.or.th/ปี 2565

ข้าวหอมมะลิ ข้าวกลิ่มหอม รสชาติกลมกล่อม

ข้าวหอมมะลิ หรือที่ชาวต่างชาติรู้จักกันในนาม Jasmine rice, fragrant rice หรือ Thai hom mali rice  คือข้าวที่เป็นพันธุ์ข้าวเมล็ดยาวที่ขึ้นชื่อเรื่องความหอมละมุนและรสชาติที่กลมกล่อม ซึ่งเป็นผลมาจากสารประกอบธรรมชาติที่เรียกว่า 2-acetyl-1-pyrroline ทำให้เกิดกลิ่นหอมอันเป็นเอกลักษณ์ของข้าวหอมมะลิ ข้าวหอมมะลิมีต้นกำเนิดในประเทศไทย และมีประวัติศาสตร์อันยาวนานนับศตวรรษและกลายเป็นอาหารหลักในวัฒนธรรมเอเชียหลายพื้นที่ ต้นกำเนิดของข้าวหอมมะลิสามารถย้อนไปถึงอาณาจักรสยามโบราณ ที่เชื่อกันว่าข้าวหอมมะลิมีการปลูกครั้งแรกในภาคกลางของประเทศไทย ซึ่งมีสภาพอากาศและสภาพดินที่เหมาะสมเอื้ออำนวยต่อการปลูกข้าวหอมพันธุ์นี้ ในอดีต ข้าวหอมมะลิถือเป็นอาหารหรูหรา ราคาแพงและบริโภคโดยชนชั้นสูงเป็นหลัก อย่างไรก็ตาม เมื่อความนิยมของข้าวหอมมะลิเพิ่มมากขึ้น ทำให้ประชาชนทั่วไปสามารถหาซื้อข้าวหอมมะลิได้อย่างกว้างขวางมากขึ้น ปัจจุบัน ข้าวหอมมะลิเป็นข้าวประเภทหนึ่งที่ปลูกและบริโภคมากที่สุดในโลก

ข้าวหอมมะลิ ข้าวกลิ่มหอม รสชาติกลมกล่อม

ในประเทศไทยเรานั้น ข้าวหอมมะลิจะถูกนำมาเป็นอาหารประเภทคาร์โบไฮเดรตหลักและรับประทานเคียงกับอาหารไทยหลากหลายชนิด เช่น แกง ผัด อย่างไรก็ตาม ข้าวหอมมะลิยังเป็นที่นิยมในวัฒนธรรมเอเชียอื่น ๆ เช่น เวียดนาม กัมพูชา และลาว และกำลังเป็นที่นิยมมากขึ้นในอาหารตะวันตกเช่นกัน ข้าวหอมมะลิถือเป็นตัวเลือกที่ดีต่อสุขภาพ เนื่องจากมีดัชนีน้ำตาลไม่สูงและเป็นแหล่งคาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อนที่ดี นอกจากนี้ยังมีวิตามินและแร่ธาตุที่จำเป็น เช่น แมกนีเซียม โพแทสเซียม และสังกะสี

ข้าวหอมมะลิจะเจริญเติบโตได้ดีในสภาพอากาศแบบเขตร้อนและกึ่งเขตร้อนที่มีอุณหภูมิสูงและความชื้นสูง ดินที่เหมาะสำหรับปลูกข้าวหอมมะลิคือดินร่วนระบายน้ำดีที่อุดมไปด้วยอินทรียวัตถุ กระบวนการปลูกข้าวหอมมะลิเป็นกระบวนการที่ใช้แรงงานมากและต้องใช้สภาพอากาศและดินที่เฉพาะเจาะจงจึงจะเติบโตได้สำเร็จ

  • ขั้นตอนแรกของการปลูกข้าวหอมมะลิคือการเตรียมแปลงนา ด้วยการไถและปรับระดับดินรวมถึงการใส่ปุ๋ยหรือชีวภัณฑ์ควบคุมแมลงศัตรูพืชที่จำเป็น จากนั้นจึงปล่อยน้ำเข้านาเพื่อสร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมสำหรับการปลูกข้าว
  • เมื่อเตรียมแปลงนาเสร็จแล้วก็ลงมือปลูกข้าว โดยในบทความนี้เราจะเลือกการดำนาด้วยมือ โดยทั่วไปจะปลูกเป็นแถว โดยแต่ละต้นห่างกันประมาณ 20-25 เซนติเมตร
  • นาข้าวต้องถูกน้ำขังและระบายน้ำอย่างต่อเนื่องตลอดกระบวนการปลูกเพื่อให้ได้เนื้อสัมผัสและรสชาติที่สมบูรณ์แบบของข้าวหอมมะลิ
  • เมื่อถึงฤดูการเก็บเกี่ยวจะทำการนวดข้าว จากนั้นจึงทำความสะอาด ตากแห้ง การสีข้าวและบรรจุหีบห่อเพื่อจำหน่าย

กล่าวโดยสรุป การปลูกข้าวหอมมะลิเป็นกระบวนการที่ใช้แรงงานมากซึ่งต้องอาศัยสภาพอากาศและดินที่เหมาะสม และเน้นการดูแลเอาใจใส่อย่างสูง รวมไปถึงการเก็บเกี่ยว การสีข้าว การเก็บรักษาที่เหมาะสมเพื่อให้คงความหอมและรสชาติของข้าวไว้ได้อย่างสมบูรณ์

สามารถสืบค้นผลงานวิจัยและองค์ความรู้การเกษตร ได้ที่  https://tarr.arda.or.th

พันธมิตร

Chulabook